U heeft nog geen toestemming gegeven om noodzakelijke cookies te plaatsen. Accepteer de nodige cookies om deze content te zien.
Kleine reactoren
De zogenaamde small modular reactors, kortweg SMR's, verschillen fundamenteel van de klassieke kerncentrales zoals die in Doel. "Het grootste verschil bestaat erin dat het gaat over kleinere vermogens," legt Gryffroy uit. "De huidige kerncentrales spreken over 1000 megawatt. Hier spreken we over een maximum van 250 megawatt."
Maar het zit niet alleen in de schaal. Het modulaire karakter is minstens zo belangrijk. "Je kan verschillende kleine reactoren naast elkaar zetten, alsof het een cascade is. Daardoor kan je flexibel schakelen: reactoren aan- of uitzetten per 250 megawatt."
En net die flexibiliteit ontbreekt bij klassieke centrales. Die draaien op volle kracht of niet, een probleem in een energiesysteem dat steeds meer afhankelijk is van variabele bronnen zoals zon en wind.
Hernieuwbaar
Europa boekt vooruitgang op het vlak van hernieuwbare energie. Vandaag komt ongeveer 48 procent van de elektriciteit uit zon, wind en waterkracht. Indrukwekkend, erkent Gryffroy, maar onvoldoende. "Dan moet je nog iets doen voor die andere 52 procent. En ook voor de momenten waarop er te weinig zon of wind is." Dat probleem is in Vlaanderen nog scherper voelbaar. "Dan moet je iets hebben waarmee je flexibel kan schakelen."
Import uit het buitenland lijkt een logische oplossing, maar ook dat kent grenzen. "Als er in het buitenland ook te weinig productie is, dan krijgen wij geen stroom binnen."
Energie-onafhankelijkheid
De geopolitieke context duwt energiebeleid in een nieuwe richting. De oorlog in Oekraïne en spanningen in het Midden-Oosten hebben de kwetsbaarheid van afhankelijkheid blootgelegd.
"Vroeger dacht men: we bouwen gascentrales bij," zegt Gryffroy. "Maar in de huidige omstandigheden denk ik dat we daar niet op kunnen rekenen voor de toekomst."
Energie-onafhankelijkheid wordt daarom een kernbegrip. Volgens Gryffroy steunt die op twee pijlers: minder verbruik en meer eigen productie.
"Dat kan via hernieuwbare energie, maar ook via andere bronnen. En dat verschilt per regio." Hij wijst op landen als Oostenrijk met waterkracht, of Duitsland met grootschalige windenergie. Vlaanderen, met zijn beperkte ruimte, moet andere keuzes maken. Al is onze regio wel een koploper in zonne-energie.
Kernuitstap
Het debat over kernenergie is in België al decennia beladen, sinds de beslissing tot kernuitstap begin jaren 2000. Maar volgens Gryffroy is het beeld dat zijn partij tegen kernenergie was, een misverstand.
Hij verwijst naar het federale energiepact van 2017. "Wij hebben toen drie voorwaarden gesteld: blijft het betaalbaar, duurzaam en garandeert het de bevoorradingszekerheid?"
De kritiek toen richtte zich vooral op de staat van de bestaande centrales. "We zaten met verouderde installaties en scheurtjes. Dat is geen oneindige oplossing. Maar daarmee hebben we nooit gezegd dat we tegen nucleair zijn."
De echte kentering kwam er volgens hem pas na de Russische inval in Oekraïne. "Plots begint iedereen te beseffen dat er een probleem is."
De kostprijs
Toch zijn SMR's geen oplossing voor morgen. De technologie staat nog in de kinderschoenen en vraagt tijd en schaal. "De optimisten spreken over tien jaar, maar dat is zeer ambitieus," zegt Gryffroy. "Daarom hebben wij gepleit om bestaande kerncentrales langer open te houden. Tot twintig jaar extra."
Ook de kostprijs is een punt van discussie. Kleine reactoren zijn vandaag relatief duur, net omdat ze nog niet op grote schaal geproduceerd worden.
"Als wij enkel voor onszelf bouwen, is dat niet rendabel. Je moet samenwerken met andere landen zoals Nederland, Frankrijk en Duitsland om schaalvoordelen te creëren."
Een lange weg
De discussie over energie raakt ook aan geopolitiek. Uitspraken van Bart De Wever over mogelijke toekomstige gasimport uit Rusland zorgden voor debat.
Gryffroy nuanceert: "Het punt is dat we ons niet mogen focussen op één regio. We zijn te afhankelijk geweest van Russisch gas, en daarna van het Midden-Oosten. Straks misschien van Amerika."
De oplossing ligt volgens hem in diversificatie. "We moeten overal een beetje nemen, in plaats van alles van één bron."
Volledige onafhankelijkheid blijft een verre horizon. "Dan moeten we SMR's hebben, hernieuwbare energie, en ook ons verbruik aanpassen. Dat is een lange weg."
Doel 5
Kernenergie is een federale bevoegdheid, maar Vlaanderen speelt wel een rol in vergunningen en ruimtelijke inpassing. Mogelijke locaties liggen volgens Gryffroy voor de hand. "Ik denk spontaan aan de grote havens," zegt hij. "Maar we hebben ook bestaande sites."
Hij verwijst opnieuw naar Doel, waar ooit plannen waren voor een vijfde reactor. "Doel 5 is nooit gebouwd, omwille van de kernramp van Tsjernobyl (in 1986, red.). Maar die locatie was wel al vergund. De infrastructuur is aanwezig, en het ligt dicht bij een haven." Dat maakt het een logische eerste piste.
Verzet
Toch is er een constante in elk energieproject: lokaal protest. De weerstand tegen windmolens is al groot, laat staan tegen kernreactoren. Toch ziet Gryffroy dat niet als een reden om stil te staan. "We moeten durven vooruitgaan en starten."
De essentie van het huidige beleid ligt volgens Gryffroy niet in onmiddellijke realisatie, maar in voorbereiding. Studies, investeringsplannen, financieringsmodellen en locatieonderzoeken moeten nu gebeuren. "Als je altijd denkt: het zal niet mogelijk zijn, en dus start ik niet, dan heb je geen vooruitgang."
